संवेदी मार्गाचे शरीरविज्ञान – प्रकार, मार्गाची कार्ये, संवेदनाची व्याख्या

संवेदी मज्जासंस्था मध्यवर्ती मज्जासंस्थेला सर्व प्रकारच्या संवेदनांची माहिती संकलित करते.

इंद्रिये

विशेष इंद्रियेसामान्य संवेदना

विशेष इंद्रिये: दृष्टी, श्रवण, गंध, चव आणि समतोल ही विशेष इंद्रिये आहेत.

सामान्य संवेदना: सामान्य इंद्रियांना दैहिक संवेदना देखील म्हणतात.

सामान्य संवेदनांचे प्रकार

  1. स्पर्श संवेदना: स्पर्श संवेदनांमध्ये स्पर्शाचा समावेश होतो. दाब, कंपन आणि गुदगुल्या संवेदना.
  2. थर्मोसेप्टिव्ह सेन्स: उष्णता आणि थंड अर्थ.
  3. वेदना संवेदना.
  4. स्थिती संवेदना: या प्रकारच्या संवेदनामध्ये हालचालीची भावना आणि स्थिर स्थितीची भावना असते.

संवेदनाची व्याख्या: अंतर्गत किंवा बाह्य परिस्थितीच्या जाणीवेची स्थिती संवेदना म्हणून ओळखली जाते.

संवेदनांच्या ज्ञानासाठी जबाबदार घटक

  1. रिसेप्टरचे उत्तेजन. उत्तेजना चे तंत्रिका आवेगात रूपांतर.
  2. 3. रीढ़ की हड्डी आणि मेंदूला मज्जातंतू आवेगांचे वहन.
  3. सेरेब्रल कॉर्टेक्समध्ये मज्जातंतूंच्या आवेगांचे स्पष्टीकरण.

सेन्सरी रिसेप्टर: मज्जातंतूंच्या अंतांना, जे उत्तेजना घेतात आणि उत्तेजनाचे मज्जातंतूच्या आवेगात रूपांतर करतात त्यांना संवेदी ग्रहणकर्ता म्हणतात.

मेकॅनोरेसेप्टर्स, थर्मोरेसेप्टर्स, nociceptors (वेदना रिसेप्टर्स), chemoreceptors आणि इलेक्ट्रोमॅग्नेटिक रिसेप्टर्स हे रिसेप्टर्सचे प्रकार आहेत.

रिसेप्टर्सचे स्थान: रिसेप्टर्स त्वचेच्या आणि इतर ऊतकांच्या प्रत्येक भागात स्थित असतात.

संवेदी मार्ग

संवेदी मार्गांना चढत्या मार्ग असेही म्हणतात कारण हे मार्ग पाठीच्या कण्यामध्ये मेंदूपर्यंत चढतात. संवेदी मार्ग रिसेप्टर्सला सेरेब्रल कॉर्टेक्सशी जोडतात, ज्यामुळे एखाद्याला संवेदनाबद्दल जाणीव होते.

संवेदी मार्ग (Sensory Pathways)

Dorsal (posterior)Spinothalamic pathway
1. Anterior column pathway
2. Lateral column pathway

पृष्ठीय स्तंभ मार्गाची कार्ये

  1. proprioception च्या आवेग आयोजित.
  2. प्रोप्रिओसेप्शन: शरीराची स्थिती किंवा हालचालीची दिशा लक्षात घेण्यास प्रोप्रिओसेप्शन म्हणतात.
  3. भेदभावपूर्ण स्पर्श: उत्तेजनाचे अचूक स्थान ओळखण्याची क्षमता.
  4. कंपन.
  5. दाब संवेदना.
  6. स्टिरिओग्नोसिस: वस्तूला स्पर्श करून त्याचा आकार, आकार आणि पोत ओळखणे, उदा. बाली ब्रेल वाचत आहे.

स्पिनोथॅलेमिक पाथवेची कार्ये

1) पार्श्व स्पिनोथॅलेमिक मार्ग वेदना आणि तापमान आवेग चालवते.

ii) आधीच्या स्तंभाचा मार्ग हलका स्पर्श आणि दाब संवेदना आयोजित करतो.

संवेदी (चढत्या) मार्गातील न्यूरॉन्सचे संघटन संवेदी मार्गामध्ये तीन संवेदी न्यूरॉन्स असतात.

हे वाचा –

Share